RNA als sleutel tot betere kankerdiagnostiek: hoe Predica Diagnostics de zorg wil vernieuwen

In een laboratorium op de Nijmeegse Campus Heyendaal werkt een gedreven team aan een grote missie: kanker voorkomen door vroegdetectie, en behandeling van kanker en andere ziekten fundamenteel verbeteren.
William Leenders, voormalig universitair hoofddocent aan het Radboudumc, en Marco de Boer, biotech-ondernemer, zijn de oprichters van Predica Diagnostics. Hun technologie kijkt niet naar DNA, zoals gebruikelijk, maar naar RNA, en dat maakt een wereld van verschil.

Links Marco de Boer en rechts William Leenders

Van academie naar praktijk

William Leenders deed jarenlang onderzoek naar kanker aan het Radboudumc. Hij raakte gefascineerd door personalized medicine, maar zag ook de beperkingen ervan. “Veel patiënten reageren niet op therapie, en dat heeft alles te maken met de manier van diagnostiek,” vertelt hij. “DNA-analyses die tegenwoordig regelmatig gedaan worden geven informatie over genetische mutaties, maar zeggen niets over de activiteit van genen. RNA vertelt ons juist welke genen aan of uit staan, én levert gelijktijdig informatie over mutaties.”

In 2017 ontwikkelde Leenders een robuuste RNA-test op basis van Next Generation Sequencing. Omdat deze techniek veelbelovend bleek te zijn voor de patiëntenzorg, besloot hij samen met Marco de Boer in 2019 Predica Diagnostics op te richten.

Een krachtige technologie

Marco de Boer, gepromoveerd moleculair bioloog, had al ervaring met het opzetten van biotech bedrijven. Na het verlies van een dierbare aan kanker was de stap naar Predica snel gezet. “William zocht iemand met bedrijfservaring, en ik wilde iets doen dat impact heeft,” zegt hij. Als algemeen directeur houdt hij zich bezig met de zakelijke kant, terwijl Leenders zich richt op de wetenschap.

De technologie van Predica is gebaseerd op RNA-analyse via Next Generation Sequencing. Waar DNA-analyses mutaties opsporen, kijkt RNA naar genactiviteit. “Dat is cruciaal,” legt De Boer uit. “Bijvoorbeeld bij baarmoederhalskanker, dat veroorzaakt wordt door het HPV-virus. Veel vrouwen zijn besmet met HPV, maar slechts een klein deel loopt daadwerkelijk risico. Onze test kan in een uitstrijkje meten welk HPV-virus aanwezig én actief is, en of kankergenen actief zijn. Daarmee kunnen we veel beter voorspellen wie risico loopt.”

Focus op women’s health

Hoewel de technologie breed toepasbaar is – van hersentumoren tot longkanker – kiest Predica bewust voor focus. “We richten ons nu op women’s health,” zegt Leenders. “We kijken bijvoorbeeld ook naar het microbioom bij vrouwen dat een algemene impact heeft op gezondheid,  naar endometriose en natuurlijk baarmoederhalskanker. Daar zit een enorme unmet need.”

Die keuze is deels praktisch: uitstrijkjes zijn relatief eenvoudig te verkrijgen als klinisch materiaal. Maar het is ook strategisch. “Tot voor kort werd er weinig ontwikkeld voor vrouwen,” zegt De Boer. “Veel medische innovaties waren gericht op mannen. Nu is er meer aandacht voor women’s health, en wij willen daar een bijdrage aan leveren.”

Baarmoederhalskanker is wereldwijd een van de meest voorkomende vormen van kanker bij vrouwen. “Er is al veel overtuigend bewijs dat baarmoederhalskanker voorkomen kan worden met vaccinatie tegen HPV, maar dat werkt alleen bij meisjes die nog nooit een HPV infectie hebben doorgemaakt. Bovendien, met de huidige lage vaccinatiegraad van 60 procent,  blijft screening de komende decennia cruciaal,” aldus Leenders.

Slimmer screenen, minder onnodige doorverwijzingen

De huidige screeningsmethode is niet efficiënt. Het begint met een test op aanwezigheid van HPV in een vaginale zelfafname die een vrouw thuis kan doen, of in een uitstrijkje die door de huisarts wordt genomen. Wanneer HPV aangetoond is, wordt een uitstrijkje onder de microscoop onderzocht (de PAP-test). Wanneer dat onderzoek afwijkende cellen laat zien, volgt een onderzoek door een gynaecoloog. “De onnauwkeurigheid van de PAP-test leidt tot veel onnodige doorverwijzingen,” zegt De Boer. “Onze test kan direct uit het eerste monster bepalen of er sprake is van HPV activiteit én of er wel of niet sprake is van kankerontwikkeling . Dat maakt het proces veel efficiënter.”

De Europese Unie heeft om deze reden recent geadviseerd om de PAP-test af te schaffen. “Dat onderstreept de noodzaak voor betere testen,” zegt Leenders. “Onze technologie valt precies in die categorie.”

Gebruiksvriendelijk, schaalbaar en kosteneffectief

Een belangrijk voordeel van de technologie is de schaalbaarheid. “We kunnen tot 4000 uitstrijkjes tegelijk analyseren,” zegt De Boer. “Dat maakt de test kosteneffectief.” Bovendien heeft Predica eigen software en algoritmes ontwikkeld, waardoor de analyse en rapportage grotendeels geautomatiseerd zijn. “Je hebt geen bioinformatici meer nodig. Dat maakt het toegankelijk voor laboratoria.”

De technologie bevat ook elementen van kunstmatige intelligentie (AI), die helpen bij het interpreteren van de complexe data. “Het klinkt misschien ingewikkeld en duur,” zegt Leenders, “maar we hebben het juist versimpeld en betaalbaar gemaakt.”

Samenwerkingen en internationale interesse

Predica werkt nauw samen met het Radboudumc, waar de technologie is ontwikkeld en gepatenteerd. De patenten staan op naam van het Radboudumc en Predica heeft de wereldwijde exclusieve rechten. “We hebben afspraken gemaakt dat wij die patenten mogen gebruiken om producten te ontwikkelen. En als tegenprestatie betalen wij in de toekomst weer een stukje geld terug op het moment dat wij producten verkopen,” zegt De Boer

“En we hebben een nauwe samenwerking met oncologen en gynaecologen daar. Zij zijn onze early adopters.”

Ook internationaal groeit de interesse. Sequencer fabrikant MGI vond de technologie zo veelbelovend dat ze een apparaat bij Predica hebben geplaatst. “Dat stelt ons in staat om sequencing zelf te doen,” zegt De Boer.

Daarnaast is Predica in gesprek met bedrijven die de technologie willen inlicenseren voor andere toepassingen. “We hebben vorig jaar ons eerste product gelanceerd,” zegt De Boer. “Labs gebruiken het al, en dat wekt vertrouwen. Nu zoeken we partners om verder te groeien.”

Sterk ecosysteem in Nijmegen

De regio Arnhem-Nijmegen biedt een vruchtbare bodem voor innovatie. Predica ontving financiering van onder andere OostNL en groeivouchers via Briskr. “Dat heeft ons echt geholpen om stappen te zetten,” zegt De Boer.

Een technologie met toekomst

Predica Diagnostics staat aan het begin van een veelbelovende reis. Met een innovatieve RNA-technologie, een duidelijke focus op women’s health en een sterke wetenschappelijke basis, heeft het bedrijf alles in huis om de diagnostiek van kanker en andere ziekten te verbeteren. “We weten dat onze technologie werkt,” zegt Leenders. “Nu is het tijd om die impact ook in de kliniek te realiseren.”