DE DEINING VAN RUIMTETIJD
zwaartekrachtsgolven, de Einstein Telescoop en LISA
Ruimte en tijd zijn niet zoals wij ze kennen, een statisch decor waarin ons leven zich afspeelt en de wereld voortdendert. Volgens Einsteins algemene relativiteitstheorie vormen ze een samengesteld geheel, ruimtetijd, dat vervormd wordt onder invloed van materie en door ons ervaren wordt als zwaartekracht. Versnellende objecten veroorzaken dan rimpelingen in de ruimtetijd, die zich voortplanten als een zwaartekrachtsgolf. In 2015, een eeuw na deze voorspelling, lukte het ultragevoelige detectoren om zo'n minuscule 'schreeuw' van twee samensmeltende zwarte gaten daadwerkelijk te registreren. Inmiddels is er een aardige catalogus aan waarnemingen van kosmisch geweld verzameld en is er op basis van dit unieke signaal een heel nieuw en spannend onderzoeksgebied binnen de natuurkunde en sterrenkunde ontstaan. De volgende stap is nu de Einstein Telescoop, een kilometerslange driehoekige 3G gravitatiegolfdetector. Met zijn extreme gevoeligheid zou hij de hele geschiedenis van het heelal voor ons moeten ontsluiten en licht moeten werpen op belangrijke open vragen in de fundamentele fysica en kosmologie.
Het onderzoek naar zwaartekrachtgolven staat centraal in het Science Café op maandag 12 december, als experts Gideon Koekoek (MU) en Gijs Nelemans (RU) te gast zijn in het café. Koekoek is theoretisch natuurkundige van de Universiteit Maastricht, waar het ETpathfinder lab technologie ontwikkelt voor de Einstein Telescoop en men hoopt dit miljardenproject te kunnen realiseren in de kalksteengrond van het Nederlands-Duits-Belgische grensgebied. Radboud hoogleraar zwaartekrachtgolfastrofysica Nelemans speelde een sleutelrol in de analyse van de eerste meting. Hij doet onderzoek naar bronnen zoals dubbelsterren en is projectleider van de Nederlandse bijdrage aan LISA, de ruimtedetector die gebouwd wordt voor zwaartekrachtgolven met een langere golflengte. Vanaf 19.30 uur en gedurende de hele avond zal duo Croí, hart in het Keltisch, The Shamrock onderdompelen in golven Ierse folk met hart en veel sfeer.
wetenschappers /8pm Gideon Koekoek (MU) en Gijs Nelemans (RU)
muziek /7.30pm Croí
moderator Sijbrand de Jong
tijd Mondag 12 december 2022, 7.30/8 - 10 uur 's avonds
locatie The Shamrock, Smetiusstraat 17 in Nijmegen
toelating gratis toegang (geen reservering)
taal Engels